Grób Mitrofana Łuniaki (1895-1985). (Styczeń 2026 r.).

Strażnik w Białowieskim Parku Narodowym.

Urodził się 25 listopada 1895 roku w miejscowości Zołotonosza na Ukrainie (dawne woj. połtawskie) w chłopskiej rodzinie Mikołaja i Eufrosinii z domu Kałasznik. W Zołotonoszy ukończył 4 klasy powszechnej szkoły rosyjskiej. Następnie pracował na gospodarstwie ojca.

W 1919 roku wstąpił do Armii Czynnej Ukraińskiej Republiki Ludowej i służył w niej do 25 lutego 1920 roku. Później trafił do Polski i został umieszczony w Obozie Internowanych nr 10 w Kaliszu. W swoim życiorysie (Archiwum BPN) mylnie podał, że służył w Armii Hallera. W ten sposób on i pozostali żołnierze ukraińscy zacierali po sobie ślady, by uchronić się przed prześladowaniami ze strony władz radzieckich. Rząd polski, za zasługi w walce z Armią Czerwoną, nadał byłym żołnierzom ukraińskim (także białoruskim z armii gen. Stanisława Bułak-Bałachowicza) obywatelstwo polskie oraz zapewnił im możliwość zamieszkania i zatrudnienia na terenie Polski. Spora ich część osiedliła się w rejonie Puszczy Białowieskiej, znajdując pracę przy pozyskaniu drewna, obsłudze kolejek leśnych, w tartakach, w smolarniach, terpentyniarniach czy fabryce chemicznej.

Łuniako przyjechał do Puszczy Białowieskiej w 1921 roku. Wykonywał różne roboty. W 1926 roku zatrudnił się jako robotnik na placu tarcicy w Tartaku Państwowym w Grudkach. W 1938 roku został robotnikiem leśnym w Nadleśnictwie Gródek. Pracował w nim do wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 roku. Podczas okupacji wrócił do pracy w tartaku w Grudkach, później przeniósł się do tartaku Szermana (przy stacji kolejowej).

W styczniu 1944 roku został zatrudniony jako garbarz w Muzeum Parku Narodowego w Białowieży. 11 września tego samego roku otrzymał stanowisko dozorcy w Instytucie Badawczym Leśnictwa Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu Białostockiego, któremu bezpośrednio podlegał Park Narodowy. 1 września 1946 roku wręczono mu dekret kontraktowego strażnika leśnego w Parku Narodowym w Białowieży, a 10 marca 1947 roku – strażnika leśnego w tymże Parku Narodowym. Z początkiem 1951 roku otrzymał dekret prowizorycznego strażnika w Białowieskim Parku Narodowym.

Z dniem 1 października 1951 roku decyzją Ministerstwa Leśnictwa został mianowany prowizorycznym dozorcą w Warszawskim Okręgu Lasów Państwowych w Siedlcach. Odmówił przyjęcia tego dekretu, zsyłając się na swój wiek (55 lat), inwalidztwo (miał bezwładną lewą rękę) i posiadanie własnego mieszkania w Białowieży (Podolany II nr 43). Prosił o pozostawienie go na dotychczasowym miejscu pracy, tj. w rezerwacie łosi Białowieskiego Parku Narodowego, w którym pracował od kwietnia 1949 roku. 25 października 1951 roku. Minister Leśnictwa anulował swoje zarządzenie i Łuniako pozostał w BPN.

W latach 1955-56 pomagał Józefowi Ząbkowi i Ryszardowi Zarębie w zbiorze materiałów do badań nad wiekiem i wymiarami świerka w Puszczy Białowieskiej.

Zakład pracy przeniósł go w stan spoczynku z dniem 30 listopada 1960 roku, ale w związku z nieprzyznaniem mu przez ZUS renty starczej, wstrzymał swą decyzję. Rentę starczą Łuniako otrzymał 1 lutego 1961 roku i w tym dniu został rozwiązany stosunek pracy.

Łuniako był żonaty. Związek małżeński ze Stefanią Skiepko zawarł w 1922 roku w Porozowie. Małżeństwo to doczekało się dwojga dzieci: Marii i Grzegorza.

Zmarł 10 czerwca 1985 roku w wieku 89 lat. Pochowany na cmentarzu w Białowieży. Żona Stefania zmarła 13 czerwca 1980 roku w wieku 83 lat i spoczywa w osobnym grobie, nieopodal męża.

(Oprac. Piotr Bajko)
 

Galeria